Ortodonti Nedir?
Ortodonti; çapraşık, aralıklı veya yanlış kapanan dişlerin ve uyumsuz çene ilişkilerinin diş teli, şeffaf plak ya da çene aparatlarıyla düzeltilmesini konu alan diş hekimliği dalıdır.
Dişler, kendilerine uygulanan hafif ve sürekli kuvvetle kemik içinde yavaşça hareket eder. Bu sayede diş kesmeden ya da kaplama yapmadan dizilim düzeltilebilir. Düzgün sıralanan dişler daha kolay temizlenir; çürük, diş eti hastalığı ve dişlerde aşırı aşınma riski azalır.
Çene gelişimindeki sorunlar büyüme devam ederken çok daha kolay yönlendirilebildiği için ilk ortodontik kontrol 7-8 yaş civarında önerilir. Diş dizilim bozuklukları ise diş ve diş eti sağlıklı olduğu sürece yetişkinlerde de tedavi edilebilir.
Hangi Durumlarda Değerlendirilir?
Diş hekimi muayenesi ve radyolojik inceleme sonucunda aşağıdaki klinik tablolar değerlendirilir:
- Dişlerde üst üste binme (çapraşıklık) veya dişler arasında boşluklar (diastema) bulunması
- Alt ve üst çenenin önde, geride veya dar konumlanmasına bağlı kapanış bozuklukları
- Çocuklarda parmak emme, uzun süreli emzik kullanımı veya ağız solunumuna bağlı çene darlıkları
- Ön veya arka dişlerin kapanmaması (açık kapanış) ya da aşırı örtülü kapanış durumları
Ortodonti Uygulama Süreci
Polikliniğimizde tanı ve tedavi planlaması aşağıdaki bilimsel aşamalarla yürütülmektedir:
Ortodontik Muayene ve Radyolojik Analiz
Panoramik röntgen, sefalometrik analiz ve ağız içi kayıtlar ile diş-çene ilişkisi detaylı olarak incelenir.
Ağız İçi Hazırlık ve Tedavi Planı
Ortodontik tedavi öncesinde varsa diş taşı temizliği ve çürük tedavileri tamamlanarak uygun aparey sistemi seçilir.
Aparey / Braket veya Şeffaf Plak Uygulaması
Planlanan sabit braketler, hareketli çene apareyleri veya şeffaf plaklar uygulanarak hafif ve kontrollü kuvvetlerle diş hareketleri başlatılır.
Periyodik Kontroller ve Pekiştirme (Retansiyon) Dönemi
Düzenli aylık kontrollerle hizalanma tamamlanır ve elde edilen konumun korunması için pekiştirme tedavisi uygulanır.
Erken Dönem Ortodontik Muayenenin Önemi
Çocuklarda ilk ortodontik değerlendirmenin daimi kesici ve birinci büyük azı dişlerinin sürmeye başladığı 7-8 yaş civarında yapılması önerilir. Bu dönemde yapılacak bir muayene, çene darlığı veya iskeletsel uyumsuzlukların büyüme potansiyelinden yararlanılarak yönlendirilmesine olanak tanır.
Dişlerin kendisini ilgilendiren çapraşıklık ve aralık tedavileri ise sağlıklı diş ve kemik dokusuna sahip olan her yaştaki bireyde (yetişkinler dahil) uygulanabilmektedir.
- Sabit Ortodontik Tedaviler: Diş yüzeyine uygulanan metal veya estetik seramik braket sistemleri.
- Şeffaf Plak Uygulamaları: Takılıp çıkarılabilen, kişiye özel dijital olarak üretilen telsiz ortodontik plaklar.
- Fonksiyonel Apareyler: Büyüme çağındaki çocuklarda alt-üst çene uyumunu destekleyen apareyler.
Tedavi Sonrası Koruyucu Bakım ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Sabit braket kullanan hastalar ortodontik diş fırçası ve arayüz fırçası ile her öğün sonrası özenle temizlik yapmalıdır.
- Braketlerin kopmasını önlemek için asitli içeceklerden, yapışkan gıdalardan ve sert yiyecekleri ısırarak tüketmekten kaçınılmalıdır.
- Şeffaf plak veya hareketli aparey kullanan hastalar, plaklarını hekimin belirttiği günlük kullanım süresi boyunca düzenli takmalıdır.
- Aktif tedavi bittikten sonra dişlerin eski konumuna dönmesini önleyen pekiştirme (retainer) protokolüne uyulmalıdır.
Ortodonti Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Ortodonti tedavisi sadece çocuklara mı uygulanır?
Hayır. İskeletsel çene yönlendirmeleri büyüme-gelişim döneminde yapılırken, dişsel çapraşıklık ve dizilim bozuklukları diş ve diş eti dokuları sağlıklı olan her yaştaki yetişkine de uygulanabilmektedir.
Ortodontik tedavi ne kadar sürer?
Tedavi süresi; çapraşıklığın derecesine, çene ilişkisine, hastanın yaşına ve randevu/aparey uyumuna göre değişmekle birlikte ortalama 6 ay ile 24 ay arasında planlanmaktadır.
Diş teli acıtır mı?
Braketlerin yapıştırılması ağrısızdır. Tel takıldıktan ve her ayar sonrası 2-4 gün dişlerde baskı ve çiğnerken hassasiyet olabilir; bu, dişlerin hareket etmeye başladığını gösterir ve kendiliğinden geçer.
Şeffaf plak mi, diş teli mi?
Şeffaf plaklar neredeyse görünmez ve yemek sırasında çıkarılabilir; ancak günde 20-22 saat takılmaları gerekir. İleri çapraşıklık, diş dönmeleri ve çene uyumsuzluklarında sabit diş teli daha öngörülebilir sonuç verir. Seçim muayene ve röntgen sonrasında yapılır.
Düzgün sıralanmış dişlerin ağız sağlığına katkısı nedir?
Çapraşık dişlerin ara yüzeylerinin temizlenmesi zordur ve bu bölgelerde plak birikimi, diş eti iltihabı ve arayüz çürükleri daha sık görülür. Ortodonti ile ideal dizilime kavuşan dişler çok daha kolay temizlenir ve çiğneme kuvvetleri dengeli dağılır.